Từ vô tri đến... không biết gì!

                                                                        BÙI VĂN NAM SƠN

Vô tri không chỉ là không biết mà còn không biết rằng mình không biết. Ngược lại, "không biết gì" lại là kết quả của quá trình thức tỉnh, thừa nhận sự hữu hạn về tri thức của chính mình và của con người nói chung. "Tôi chỉ biết một điều, đó là không biết gì cả!", câu nói nổi tiếng của "triết gia đường phố" Socrates từ 2500 năm trước vẫn có sức nặng trong triết thuyết giáo dục hiện đại: chúng ta thường bắt đầu như là nhà giáo điều, và - nếu mọi việc trôi chảy - thường sẽ kết thúc như là nhà hoài nghi, theo nhận xét của Hannah Arendt, nữ triết gia sắc bén của thế kỷ 20.

Triết học phân tích về giáo dục: thịnh và suy

Phân tích khái niệm, xem xét cẩn trọng các luận cứ, xóa bỏ sự hàm hồ, vạch rõ các ranh giới phân biệt, như ta đã thấy, vốn là những hoạt động cơ bản và cố hữu từ xưa đến nay của triết học.

Thế nào là hạnh phúc?

BERTRAND RUSSELL trả lời phỏng vấn Woodrow Wyatt

Thưa Huân tước Russell, cụ có vẻ là một người sung sướng. Cụ vẫn sung sướng từ hồi nào tới giờ chứ?

Triết học tôn giáo là gì?

Triết học tôn giáo khảo cứu các tư tưởng và các nguyên tắc chung mà tôn giáo căn cứ trên đó. Triết học này nghiên cứu những kỳ vọng nắm bắt chân lý mà tất cả các tôn giáo đều đề ra, và kiểm tra tính có lôgic chặt chẽ và ý nghĩa của những kỳ vọng ấy.

Tính có lôgic chặt chẽ. Xét từ góc độ lôgic học thì niềm tin tôn giáo có ý nghĩa hay không? Nó có phù hợp với các sự kiện quan sát được hay không? Nó có đem lại một câu trả lời thỏa đáng cho câu hỏi này hay câu hỏi khác, và từ đó suy ra điều gì?

Những con chuột Facebook

Nếu như sự vĩ đại của Bill Gates là ở chỗ ông dự đoán được một tương lai mà tất cả mọi người đều có máy tính, sự vĩ đại của Steve Jobs ở chỗ ông phát triển được hệ thống sản xuất theo định hướng XHCN dưới lớp vỏ nhôm mĩ miều và lạnh lẽo của một nhà tư bản, thì sự vĩ đại của Mark Zuckerberg đơn giản hơn rất nhiều: chỉ là một nút Like. 

Nền tảng triết lý của Mahatma Gandhi

Rất nhiều lời dạy và mẩu chuyện về cuộc đời của Gandhi có thể ứng dụng và đem lại cho ta ý nghĩa cũng như sức mạnh trong cuộc sống.

Mối quan hệ giữa vật chất và ý thức

Theo quan điểm duy vật biện chứng: vật chất và ý thức tồn tại trong mối quan hệ biện chứng với nhau, tác động lẫn nhau thông qua hoạt động thực tiễn; trong mối quan hệ đó, vật chất giữ vai trò quyết định đối với ý thức.

Vai trò của vật chất đối với ý thức

Trong mối quan hệ với ý thức, vật chất là cái có trước, ý thức là cái có sau; vật chất là nguồn gốc của ý thức; vật chất quyết định ý thức; ý thức là sự phản ánh đối với vật chất.